کشتی مهن سن (Kshitimohan Sen)، زادهی ۲ دسامبر ۱۸۸۰ در شهر داکا (اکنون در بنگلادش)، یکی از برجستهترین پژوهشگران، نویسندگان، و هندشناسان قرن بیستم هند بود. او به دلیل مطالعات عمیقش در زمینهی هندوئیسم، ادبیات سانسکریت، و فرهنگ هند شهرت دارد و آثارش به عنوان منابعی معتبر برای درک آیین هندو و تاریخ فرهنگی هندوستان شناخته میشوند. سن در خانوادهای برهمن زاده شد و از کودکی با متون مقدس هندو، مانند وداها، اوپانیشادها، و باگاوادگیتا، آشنا شد. این پیشینهی فرهنگی، همراه با تحصیلات آکادمیک او، به او کمک کرد تا دیدگاهی جامع و عمیق به آیین هندو و فلسفهی آن داشته باشد.
ک. م. سن تحصیلات خود را در دانشگاه کلکته آغاز کرد و سپس در دانشگاه ویسوا-بهارتی (Visva-Bharati)، که توسط رابیندرانات تاگور تأسیس شده بود، به تدریس و پژوهش پرداخت. او به عنوان یکی از نزدیکان تاگور، نقش مهمی در گسترش دیدگاههای عرفانی و فرهنگی هندوئیسم در این دانشگاه داشت. سن همچنین به مطالعهی ادیان تطبیقی و تأثیرات متقابل فرهنگهای هند و دیگر تمدنها علاقهمند بود. او معتقد بود که هندوئیسم، به دلیل تنوع و انعطافپذیریاش، توانسته است قرنها فرهنگها و باورهای مختلف را در خود جذب کند و به عنوان یک نیروی فرهنگی و معنوی در هند باقی بماند.
مهمترین اثر ک. م. سن، کتاب آئینهای هندو (Hinduism)، پژوهشی جامع دربارهی اصول، تاریخچه، و متون مقدس هندوئیسم است که در سال ۱۹۶۱ به انگلیسی منتشر شد و در سال ۱۳۵۴ توسط ع. پاشایی به فارسی ترجمه شد. این کتاب با زبانی ساده و روان، به بررسی مفاهیمی مانند برهمن، آتمان، کارما، و دارما میپردازد و تاریخچهی دگرگشت هندوئیسم را از تمدن درهی سند تا دورهی مدرن تحلیل میکند. سن در این اثر، به جای تمرکز بر جنبههای صرفاً مذهبی، به عرفان و فلسفهی هندو نیز توجه نشان داده و آن را به عنوان یک سبک زندگی و فرهنگ معرفی کرده است.
علاوه بر آئینهای هندو، سن آثار دیگری نیز در زمینهی ادبیات سانسکریت و فرهنگ بنگالی نوشت و به ترویج گفتوگوی بینفرهنگی کمک کرد. او در دانشگاه ویسوا-بهارتی به آموزش نسلهای جوان پرداخت و تأثیر عمیقی بر دانشجویان و پژوهشگران هندشناسی گذاشت. سن همچنین به دلیل دیدگاههای مترقیاش دربارهی نقش زنان در آیین هندو و اصلاحات اجتماعی در هند شناخته میشود. او معتقد بود که هندوئیسم، با تأکید بر آزادی معنوی و تنوع در مسیرهای رسیدن به خدا، میتواند پاسخگوی نیازهای انسان مدرن باشد.
ک. م. سن در ۱۲ مارچ ۱۹۶۰ در شهر شنتینیکتون هند درگذشت، اما میراث فکری او در آثارش و تأثیرش بر هندشناسی و مطالعات ادیان همچنان زنده است. کتابهای او، بهویژه آئینهای هندو، به دلیل سادگی و عمقشان، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران و علاقهمندان به فرهنگ و دین هندوستان باقی ماندهاند.
